Shkruan: Gรซzim Mekuli

Ky รซshtรซ Edward Said duke hedhur gurin simbolik me rastin e vizitรซs sรซ tij nรซ Lebanin jugor, i sapocliruar nga okupimi 18 vjeรงar izraelit. ร‹shtรซ ky profesori i Columbia University, intelektuali i madh, filozofi, kritiku, qytetari amerikan, i biri i veteranit ushtarak, themeluesi i fushรซs akademike tรซ studimeve postkoloniale, autori i shumรซ librave kritik, politik, sociologjik e filozofik, i cili u sulmua dhe u kritikua nga ‘spin doctorรซ’, retorikas, intelektualรซ, filozofรซ, media e politikanรซ tรซ shumtรซ tรซ kohรซs, por edhe u mbรซshtet edhe mรซ fort nga bota me dinjitet dhe me kredon morale.

Fatbardhรซsisht akademiku Edvard Said dรซshmoj dhe i spjegoj botรซs, se gjuajtja e gurit ishte vetรซm “akt simbolik i gรซzimit tรซ pรซrfundimit tรซ njรซ okupimi” e asgjรซ, asgjรซ tjetรซr.

Profesori Said mbeti i nderuar dhe i respektuar nga bota e shkencรซs dhe e politikรซs humane. Edward Said, sot, mรซ kujton fatin e Albin Kurtit, i cili me simbolikรซn dhe veprรซn e tij dรซshmoj se รซshtรซ humanisiti e demokrati me pรซrmasa, jo vetรซm kombรซtare, por edhe planetare.

Tรซ dashur lexues,
Nรซ Norvegji kemi poetin e madh kombรซtar, tรซ dashur nga populli dhe elita norvegjeze, Knut Hamsun, i cili gjatรซ luftรซs, ndรซr tjerash, i shkruante Adolf Hitler: โ€œ๐‘ผ๐’๐’†ฬˆ ๐’•๐’†ฬˆ ๐’‚๐’…๐’Ž๐’Š๐’“๐’๐’‹โ€! Dhe jo vetรซm kaq. Ai, sรซ bashku bashku me gruan Marie, me 18 Mai 1943, vizitojnรซ ministrin e propagandรซs sรซ Hitlerit, Joseph Gรถbels, nรซ vilรซn e tij nรซ Berlin.

Pas vizitรซs, poeti i madh vendosi pรซr tโ€™ja dhuruar Gรถbelsit nderin mรซ tรซ lakmuar, qรซ ai e kishte marrรซ nรซ jetรซn e tij; Medaljen e artรซ tรซ รงmimit Nobel pรซr letรซrsi.

Ministri i Hitlerit e priti me ngrohtรซsi dhe me pรซrzemรซrsi shkrimtarin e madh. Pas vizitรซs Gรถbelsi shprehet; โ€œKjo vizitรซ ishte njรซ nga ngjarjet mรซ tรซ rรซndรซsishme nรซ jetรซn time”. “๐Š๐ฎ๐ซ ๐‡๐š๐ฆ๐ฌ๐ฎ๐ง ๐ฆ๐žฬˆ ๐ฉ๐š ๐ฉ๐žฬˆ๐ซ ๐ก๐ž๐ซ๐žฬˆ ๐ญ๐žฬˆ ๐ฉ๐š๐ซ๐žฬˆ, ๐ฌ๐ฒ๐ญ๐žฬˆ ๐ž ๐ญ๐ข๐ฃ ๐ฃ๐ฎ ๐ฆ๐›๐ฎ๐ฌ๐ก๐žฬˆ๐ง ๐ฆ๐ž ๐ฅ๐จ๐ญ,” shรซnon Gรถbels nรซ ditarin e tij.

Para zgjedhjeve parlamentare, nรซ vitin 1936, shkrimtari mbรซshteti, pa rezervรซ, udhรซheqรซsin Vidkun Quisling, bashkรซpunรซtorin dhe ideologun e Adolf Hitlerit. “๐‘ท๐’ ๐’•๐’†ฬˆ ๐’Œ๐’Š๐’”๐’‰๐’‚ ๐’…๐’‰๐’‹๐’†๐’•๐’†ฬˆ ๐’—๐’๐’•๐’‚, ๐’‚๐’•๐’Š๐’‹, ๐’•๐’†ฬˆ ๐’ˆ๐’‹๐’Š๐’•๐’‰๐’‚ ๐’…๐’ ๐’‹๐’‚ ๐’Œ๐’Š๐’”๐’‰๐’‚ ๐’…๐’‰๐’†ฬˆ๐’๐’†ฬˆ”, shรซnon shkrimtari i madh norvegjez e botรซror nรซ ditarin e tij, Knut Hamsun.

Me 7 mai 1945, nรซ gazetรซn e kontrolluar nga nazistรซt, si nekrolog e me dhimbje pรซrkujton Adolf Hitlerin dhe, e vlerรซson si njรซ burrรซ e si njรซ patriot tรซ madh tรซ njerรซzimit.

Ja se รงfarรซ shkruan, ndรซr tjerash, pรซr nazistin Hitler, fituesi i รงmimit nobel, shkrimatari dhe eseisiti i madh i kombit norvegjez dhe i njerรซzimit, Knut Hamsun: โ€œ๐‘จ๐’Š ๐’Š๐’”๐’‰๐’•๐’† ๐’๐’‹๐’†ฬˆ ๐’๐’–๐’‡๐’•๐’†ฬˆ๐’•๐’‚๐’“, ๐’๐’‹๐’†ฬˆ ๐’๐’–๐’‡๐’•๐’†ฬˆ๐’•๐’‚๐’“ ๐’‘๐’†ฬˆ๐’“ ๐’๐’‹๐’†๐’“๐’†ฬˆ๐’›๐’Š๐’Ž๐’Š๐’ ๐’…๐’‰๐’† ๐’๐’‹๐’†ฬˆ ๐’‘๐’“๐’†๐’…๐’Š๐’Œ๐’–๐’†๐’” ๐’‘๐’†ฬˆ๐’“ ๐’•๐’†ฬˆ ๐’…๐’“๐’†๐’‹๐’•๐’†ฬˆ๐’ ๐’† ๐’•๐’†ฬˆ ๐’ˆ๐’‹๐’Š๐’•๐’‰๐’‚ ๐’Œ๐’๐’Ž๐’ƒ๐’†๐’—๐’†. ๐‘จ๐’Š ๐’Š๐’”๐’‰๐’•๐’† ๐’Š ๐’๐’‹๐’†ฬˆ ๐’Œ๐’‚๐’“๐’‚๐’Œ๐’•๐’†๐’“๐’Š ๐’•๐’†ฬˆ ๐’“๐’†๐’‡๐’๐’“๐’Ž๐’–๐’‚๐’“, ๐’Š ๐’“๐’‚๐’๐’ˆ๐’–๐’• ๐’Ž๐’†ฬˆ ๐’•๐’†ฬˆ ๐’๐’‚๐’“๐’•๐’†ฬˆ, …โ€ โ€…๐’๐’†, ๐’๐’…๐’‹๐’†๐’Œ๐’†ฬˆ๐’”๐’Š๐’• ๐’† ๐’•๐’Š๐’‹ ๐’•๐’†ฬˆ ๐’๐’ˆ๐’–๐’”๐’‰๐’•๐’†ฬˆ, ๐’‘๐’†ฬˆ๐’“๐’–๐’๐’Š๐’Ž ๐’”๐’๐’• ๐’Œ๐’๐’Œ๐’‚๐’• ๐’•๐’๐’๐’‚ ๐’๐’†ฬˆ ๐’—๐’…๐’†๐’Œ๐’‹๐’†๐’ ๐’† ๐’•๐’Š๐’‹”.

Pรซrse ngatรซrrohet Edward Said, Albin Kurti dhe Knut Hamsun me dรซshtakun Grenell?

Edward Said รซshtรซ njรซ ndรซr filozofรซt mรซ tรซ mรซdhenjรซ botรซror qรซ la gjurmรซ tรซ pavdekshme neรซ shkencat sociale, nรซ retorikรซ, politikรซ e media. Edhe Knut Hamsun, sot, รซshtรซ njรซ nga romancierรซt mรซ tรซ mรซdhenj tรซ Norvegjisรซ dhe jashtรซ saj. ร‹shtรซ ky njรซ figurรซ e rรซndรซsishme e neo – romantizmit dhe stilisti i letrave mรซ me ndikim nรซ periudhรซn midis dy luftรซrave botรซrore. Pรซr shembull Romani i tijรซ (1890), โ€œSultโ€ (uria), mund tรซ shihet edhe si njรซ prodhim pionier nรซ letรซrsinรซ e modernizmit evropian. Hamsun nรซ vitin 1920 fitoi ร‡mimin Nobel pรซr letรซrsi. Ai รซshtรซ, gjithashtu, njรซ intelektual i diskutueshรซm: Ai kishte raporte tej miqรซsore me kreun mรซ tรซ lartรซ tรซ nazizmit gjerman, i cili hapur kishte mbรซshtetur dhe pรซrkrahur pushtimin gjerman tรซ Norvegjisรซ.

Por, pavarรซsisht nga kjo, Knut Hamsun, sot, ka njรซ vlerรซsim tรซ lartรซ tek kombi norvegjez, jo pรซr pรซrkrahjen dhe mbรซshtetjen qรซ ky i dha nazizmit gjerman dhe pushtimit gjerman nรซ Norvegji, por pรซr shkak tรซ vlerave tรซ mรซdha artistike e letrare qรซ ky shkrimtar i la kombit norvegjez. Knut Hamsun รซshtรซ ikona e identitetit norvegjez. ร‹shtรซ i nderuar, i dashur e i pazรซvรซndรซsuar. Kombi norvegjez e ruajti, gazetaria e pastroj, bota intelektuale e arsyetoj dhe โ€œe kuptojโ€ orientimin e tij tรซ mbrapsht politik.

Si do t’ja bรซjรซ Grenelli i shkretรซ me norvegjezรซt e me amerikanรซt qรซ nuk po i pรซrjashtojnรซ nga publikja, nga akademia e nga elita Edward Said dhe Knut Hamsun?

Tรซ dashur lexues,
Retorika e Grenellit tรซ kujton propagandรซn e ultรซ tรซ Slobodan Millosheviqit. As Millosheviq, as Rusia e as sunduesit e pasluftรซs nรซ Kosovรซ, nuk u morrรซn me kaq intenzitet kundรซr personit Albin Kurti. Ky fakt, kjo e vรซrtetรซ, tรซ jep shpresรซ e tรซ frymรซzon, tรซ shtynรซ tรซ mendosh se sa i madh, sa i dashur, sa kreativ, sa pragmatist, sa demokrat e sa i afรซrt me vlerat e demokracisรซ amerikane รซshtรซ Kryeminsitri nรซ ardhje, Albin Kurti!

(Shkrim i publikuar nรซ prillin e vitit 2021)