Më 6 gusht 1908 lindi Eqrem Çabej, një nga figurat më të shquara të gjuhësisë shqiptare, studiuesi që ia kushtoi jetën kërkimit shkencor mbi historinë e gjuhës shqipe, letërsinë, folklorin, etnologjinë dhe kulturën shqiptare.
Nëse besoni te gazetaria e pavarur, na mbështetni sot me një "kafe" simbolike. Çdo kontribut na ndihmon ta mbajmë Mekuli Press të lirë, të pavarur dhe pa asnjë ndikim.
☕ Kliko dhe mbështete MekuliPress. Ruaje të vërtetën shqiptare.I lindur në Gjirokastër, Çabej kreu studimet e larta për filologji në Universitetin e Vjenës, ku u specializua në gjuhësinë krahasuese indoevropiane. Formimi i tij në një nga qendrat më prestigjioze akademike të Evropës do të shënonte fillimin e një karriere që e vendosi në mesin e albanologëve më të rëndësishëm të shekullit XX.
Në Universitetin e Vjenës ai pati fatin të mësonte nga profesorë të njohur të kohës, mes tyre edhe albanologu Norbert Jokl, të cilin më vonë do ta konsideronte mësuesin e tij. Pas vdekjes së Joklit, Çabej vazhdoi kërkimet në fushën e etimologjisë së shqipes, duke zgjeruar ndjeshëm horizontin e studimeve albanologjike.
Veprimtaria e tij shkencore përfshin fusha të shumta, si historia e gjuhës shqipe, fonetika dhe gramatika historike, dialektologjia, onomastika, leksikologjia historike, folklori dhe historia e letërsisë shqiptare. Kontribut të veçantë ai dha edhe në kodifikimin e gjuhës letrare shqipe.
Ndër veprat më të rëndësishme të tij renditen “Studime etimologjike në fushë të shqipes”, “Hyrje në historinë e gjuhës shqipe” dhe “Fonetika historike e shqipes“, të cilat edhe sot mbeten referenca themelore për studiuesit e gjuhës shqipe.
Çabej dha një ndihmë të çmuar edhe gjatë hartimit të “Fjalorit të gjuhës shqipe“, botuar në Tiranë në vitin 1980, duke kontribuar me sqarime të rëndësishme etimologjike.
Që në moshë të re ai shfaqi një qasje rigoroze ndaj studimit të gjuhës. Në artikullin e tij të hershëm “Kundër pseudofilologëve”, shkruante:
“Kurkush nuk ka të drejtë të shkruajë për gjuhën pa u marrë vjet me radhë me studimin e vërtetë të saj. Gjuha është sendi më i çmueshëm i një populli dhe për popullin shqiptar është thesari më i madh.”
Në studimet e tij, Eqrem Çabej mbrojti me argumente shkencore prejardhjen ilire të gjuhës shqipe dhe zbatoi metoda moderne të kërkimit, duke lidhur historinë e fjalëve me historinë e kulturës, etnografisë dhe jetës materiale të shqiptarëve.
Një ndër kontributet e tij më të rëndësishme ishte edhe ribotimi kritik i “Mesharit” të Gjon Buzukut, një vepër themelore për historinë e shkrimit të shqipes.
Për veprimtarinë e tij të jashtëzakonshme shkencore, Eqrem Çabej u dekorua pas vdekjes me urdhrin “Nderi i Kombit” nga Presidenti i Shqipërisë, Alfred Moisiu, më 10 maj 2003.
Eqrem Çabej u nda nga jeta më 13 gusht 1980, por trashëgimia e tij vazhdon të mbetet një nga shtyllat më të rëndësishme të albanologjisë dhe studimeve mbi gjuhën shqipe. Ai kujtohet si studiuesi që e ngriti kërkimin shkencor shqiptar në nivele ndërkombëtare dhe si njeriu që e konsideroi gjuhën shqipe “thesarin më të çmuar të kombit”