Nga MekuliPress
Rinia me prindër migrantë është bërë një temë qendrore në sociologjinë evropiane, dhe pikërisht këtu futet edhe përvoja e rinisë shqiptare. Gjenerata që rritet në Gjermani, Norvegji apo vende të tjera të Evropës përjeton atë që studiuesit e quajnë «jetë ndërkulturore»- një identitet që nuk është as bardhë, as zi, por një përzierje e nuancave të pafundme.
Në Gjermani, sociologu Paul Mecheril shpjegon se të rinjtë me prejardhje migrante shpesh lëvizin në një hapësirë të ndërmjetme ku normat e prindërve dhe normat e shoqërisë pritëse nuk përputhen plotësisht. Ata përpiqen të ndërtojnë një identitet ku dy kultura bashkëjetojnë, por rrallëherë bashkohen pa tension. Mecheril e quan këtë gjendje «pozicion hibrid», ku të rinjtë duhet të përshtaten pa humbur veten, të balansojnë dy botë që shpesh flasin gjuhë të ndryshme – jo vetëm në kuptimin literal, por edhe në mënyrën si e kuptojnë respektin, lirinë, familjen dhe të ardhmen.
Në Norvegji, sociologia Berit Berg e thellon këtë perspektivë duke treguar se të rinjtë me prindër të huaj shpesh marrin rolin e ndërmjetësve kulturorë. Ata bëhen «sy dhe veshë» të shoqërisë norvegjeze për prindërit, por njëkohësisht mbrojnë dhe shpjegojnë kulturën e prindërve para shoqërisë norvegjeze. Berg thekson se ky rol i dyfishtë krijon një lodhje të heshtur: një gjeneratë që mëson të flasë dy gjuhë, të kuptojë dy logjika dhe të përmbushë dy pritshmëri që shpesh janë të kundërta.
Kur i shikojmë këto analiza përmes syve të rinisë shqiptare, tabloja bëhet edhe më e ndërlikuar. Familjet shqiptare mbajnë tradita të forta, lidhje të pashkëputura me rrënjët dhe një koncept të fuqishëm të nderit dhe përgjegjësisë. Brenda shtëpisë, të rinjtë mësojnë se familja është njësi e shenjtë, se respekti është bazë dhe se suksesi nuk është vetëm individual, por familjar. Jashtë shtëpisë, shkollat dhe shoqëritë evropiane i mësojnë se liria personale është parim, se vendimet merren individualisht dhe se identiteti ndërtohet duke eksperimentuar dhe shprehur veten.
Këtu lindin vështirësitë: ndjenja e fajit kur zgjedhin rrugë më moderne; frika se mos duken «shumë shqiptarë» në mjedise të caktuara; ndjenja se duhet të jenë më të mirë se të tjerët për të mos u paragjykuar; ose barra e dukshme dhe e padukshme e përkthimit të sistemit shëndetësor, shkollor apo administrativ për prindërit që nuk ia dalin dot vetë.
Të rinjtë shqiptarë shpesh kuptojnë të dy botët më shumë se kushdo tjetër. Ata e njohin ritmin e shtëpisë, traditën, gjuhën dhe pritshmëritë e forta; por dinë edhe si funksionon shoqëria nordike apo gjermane, ku individualizmi dhe transparenca janë norma. Kjo aftësi e dyfishtë, siç thotë Mecheril, krijon një inteligjencë sociale që nuk mësohet në libra: një aftësi për të lexuar situata, për të negociuar role dhe për të ndërtuar ura.
Por nuk duhet harruar se kjo forcë vjen nga vështirësitë. Të jetuarit mes dy kulturave shpesh do të thotë të mos i përkasesh plotësisht asnjërës. Të ndihesh pak i huaj në shtëpi dhe pak i huaj jashtë saj. Të jesh gjithmonë në përpjekje për të ruajtur rrënjët, por edhe për t’u integruar pa humbur individualitetin.
Megjithatë, rinia shqiptare nuk është një gjeneratë e hutuar. Ajo po ndërton një identitet të ri – ashtu siç e parashikojnë sociologët e sotëm: një identitet elastik, ndërkulturor, kritik, plot energji dhe guxim. Një identitet që e njeh traditën, por nuk mbytet në të; që e respekton kulturën e vendit ku rritet, por nuk tretet në të.
Ky brez i dy botëve nuk është problem i shoqërisë moderne – është pasuria e saj më e re.