«Çka thot bota?» një shpjegim sociologjik i një norme që na formëson përditë
Nga MekuliPress
Në sociologji, një nga idetë kryesore është se sjellja e individit formësohet nga rregullat e pashkruara të shoqërisë, të quajtura norma. Pyetja «Çka thotë bota?» është një normë e tillë: një kujtesë e vazhdueshme se identiteti ynë nuk është vetëm personal, por edhe kolektiv. Ajo funksionon si një mekanizëm i qartë i mbikëqyrjes shoqërore, ku secili ndjen se është nën vëzhgimin e komunitetit, shkruan MekuliPress.
Shumë studime sociologjike tregojnë se shoqëritë e vogla dhe të lidhura ngushtë mbështeten te reputacioni për të ruajtur rendin. Në zonat rurale, në lagjet e vogla, apo në shoqëri tradicionale, kontrolli mbi sjelljen e individit nuk ka ardhur nga ligji, por nga opinioni i të tjerëve. Kjo është arsyeja pse prej brezash, sidomos në Ballkan, njerëzit kanë mësuar të jetojnë me sy nga komuniteti. Familja, fshati, lagjja dhe farefisi kanë qenë institucione të forta që e kontrollonin njeriun jo me detyrim, por me pritshmëri shoqërore.
Sipas sociologëve, kjo krijon atë që quhet «vetë rregullim»: njeriu fillon të sillet sipas asaj që mendon se shoqëria pret prej tij, edhe kur askush nuk e ka thënë me zë. Kështu lind frika e gabimit, frika e gjykimit, frika e largimit nga modeli tradicional. Për shembull, zgjedhja e profesionit, mënyra e të veshurit, martesa, mënyra e rritjes së fëmijëve – të gjitha këto shpesh peshohen jo me dëshirat personale, por me pritjet e komunitetit.
Në anën tjetër, sociologjia moderne tregon se shoqëritë më individuale, si ato nordike, nxisin përgjegjësinë personale dhe i japin më pak rëndësi syrit të të tjerëve. Ky ndryshim kulturor bën që diaspora shqiptare të përballet shpesh me dy botë të ndryshme: njëra që e vlerëson lirinë individuale dhe tjetra që vazhdon të mbajë peshën e traditës kolektive.
Megjithatë, është e rëndësishme të theksohet se «çka thotë bota» nuk është thjesht frikë e kotë. Ajo është mekanizëm i trashëguar nga një shoqëri që ka mbijetuar duke qenë e bashkuar. Por në shoqërinë e sotme, kjo normë shpesh krijon kufizim, presion emocional dhe shmangie të rrugëve personale.
Sociologjikisht, sfida e brezit të sotëm është pikërisht kjo: të gjejë një ekuilibër mes zërit të shoqërisë dhe zërit të vet. Sepse, në fund të fundit, shoqëria e sotme është më e madhe, më e hapur dhe shumë më pak vigjilente sesa mendojmë ne në mendjen tonë.