Dorëzimi i medaljes së Nobelit te Trump ringjall një precedent të errët historik
Veprimi i fundit i lideres së opozitës venezuelase dhe fitueses së Çmimit Nobel për Paqe, María Corina Machado, e cila ia dorëzoi medaljen e saj presidentit amerikan Donald Trump, ka shkaktuar reagime të forta ndërkombëtare.
MekuliPress rikthen në vëmendje një nga episodet më të diskutueshme në historinë e Nobelit: aktin e shkrimtarit norvegjez Knut Hamsun në vitin 1943.
Machado, e cila u nderua me Çmimin Nobel për Paqe në vitin 2025 për rolin e saj në rezistencën demokratike kundër regjimit autoritar në Venezuelë, ia la medaljen Trumpit gjatë një takimi në Shtëpinë e Bardhë. Presidenti amerikan e cilësoi gjestin si “të mrekullueshëm” dhe tha se do ta mbajë medaljen, edhe pse Instituti Nobel ka theksuar se çmimi nuk mund të transferohet, ndahet apo dhurohet.
Ky veprim është konsideruar nga shumë analistë dhe figura publike si një shkelje e rëndë e etikës që rrethon Çmimin Nobel dhe një akt politik i papranueshëm.
Kritikat janë veçanërisht të forta në Norvegji.
MekuliPress ju kujton se si në vitin 1943, Hamsun, fitues i Çmimit Nobel për Letërsi në vitin 1920, ia dorëzoi medaljen e tij Joseph Goebbelsit, ministrit të propagandës së Adolf Hitlerit. Ky akt u interpretua si një shprehje besnikërie ndaj regjimit nazist dhe mbetet edhe sot një njollë e pashlyeshme në trashëgiminë morale të shkrimtarit norvegjez, pavarësisht rëndësisë së veprës së tij letrare.
Edhe pse konteksti historik dhe politik është i ndryshëm, redaksia e MekuliPress vëren ngjashmëri thelbësore mes dy rasteve. Në të dyja situatat, Çmimi Nobel është trajtuar si pronë personale dhe është përdorur si mjet për të fituar ose forcuar lidhje me pushtetin politik. Ndërsa Hamsun veproi nga bindje ideologjike, rasti i Machados shihet më shumë si një llogari strategjike për të siguruar mbështetjen e Trumpit për opozitën venezuelase.
Instituti Nobel ka reaguar duke përsëritur se vendimi për dhënien e çmimit është përfundimtar dhe se medalja nuk ka asnjë vlerë juridike jashtë simbolikës së saj personale për laureatin. Megjithatë, ekspertët paralajmërojnë se dëmi është kryesisht moral.
“Në histori, këto gjeste mbeten,” theksojnë komentatorët. “Ashtu si rasti i Hamsunit, edhe ky veprim rrezikon të kujtohet jo si akt mirënjohjeje, por si instrumentalizim i një prej çmimeve më prestigjioze në botë.”
Debati rreth veprimit të Machados pritet të vazhdojë, ndërsa Çmimi Nobel për Paqe përballet sërish me pyetjen se si mund të mbrohet autoriteti i tij moral nga përdorimi politik. /Mekuli Press/